Кышкы жүрүш: керектүү шаймандар

Кышында Бишкек жана Ысык-Көлдүн тегерегиндеги тоолор тынчыраак, тазараак жана кооз болот — бирок катаалыраак да. Декабрда жарык күн болжол менен тогуз саат гана созулат, Ала-Арчанын капчыгайларында кечке маал −15…−20 °C чейин оңой эле түшөт, ал эми кийимдин суу болгон бир катмары бүт күндү бузушу мүмкүн. Жакшы жаңылык: туура топтолгон рюкзак бул коркунучтардын көбүн жоюп салат. Төмөндө — биз өзүбүз кышкы чыгууларга алып жүргөн тизме.

Кийим: үч катмар системасы

Кыштын негизги эрежеси — «жылуураак кийинүү» эмес, кыймыл учурунда жылуулукту чечип жана кошуп турууга мүмкүн болушу үчүн катмарлап кийинүү. Көтөрүлүүдө тердейсиз, эс алууда заматта муздайсыз.

• Базалык катмар — мериностун жүнүнөн же синтетикадан жасалган термоич кийим. Пахта таптакыр болбосун: ал терди сиңирип, жылытпай калат.
• Жылытуучу катмар — флис кофта же жеңил синтетикалык куртка (Primaloft жана окшоштору).
• Коргоочу катмар — шамалды жана карды өткөрбөгөн мембраналык куртка жана шым.
• Эс алуу үчүн пуховик — токтогондо жана чокуда баарынын үстүнөн кийилүүчү жылуу куртка.
• Шапка, бафф же балаклава, эки жуп кол кап (кыймыл үчүн жука жана жылуу мээлей), герметикалык пакетте запастагы байпактар.

Бут кийим жана буттагынын баары

• Бут кийим — мембранасы жана катуу таманы бар, алдын ала бутка ыңгайлаштырылган жылуу треккинг бут кийими. Бийик тоолуу маршруттар үчүн — кышкы альпинисттик бут кийим.
• Гамашалар (бахилалар) — терең карда бут кийимге кар кирбеши үчүн.
• Муз тепкичтери (микрошиптер) — шаркыратмаларга баруучу жол сыяктуу тапталган тоңгон чыйырлар үчүн; бир мүнөттө кийилет.
• Кошкалар — тик фирн жана муз беттери үчүн. Алар бут кийимиңизге туура келерин текшериңиз.
• Кар тепкичтери (снегоступтар) — эгер чыйыр тапталбаса жана кар тизеден терең болсо. Аларсыз бузулбаган карда белиңизге чейин батып каласыз.
• Кенен «кышкы» тегерекчелери бар треккинг таяктары.

Коопсуздук

Эгер маршрут кар көчкү коркунучтуу беттер аркылуу өтсө (а бул 2500 м жогорку капчыгайлардын көбү), ар бир катышуучуда кар көчкү топтому, ал эми топто аны колдоно билүү болушу керек:

• маршруттун башынан тартып берүүгө коюлган кар көчкү датчиги (бипер);
• кар көчкү күрөгү;
• кар көчкү щубу.

Машыгуусуз топтомдун пайдасы жок: адамды 15 мүнөттүн ичинде таап, казып алуу керек. Сезон алдында жок дегенде бир жолу издөөгө машыгыңыз.

• Запастагы батарейкалары менен маңдай фонарь — бир күндүк чыгууга да. Батарейкаларды ички чөнтөктө сактаңыз: аязда алар тез отуруп калат.
• 3–4 категориядагы күндөн коргоочу көз айнек жана SPF 50 крем: кар ультрафиолеттин 80% чейинин чагылдырат, «кар сокурдугу» — чыныгы коркунуч.
• Дары кутуча: ооруну басаңдатуучу дарылар, бинттер, жарага каршы пластырлар, куткаруучу жабуу, химиялык жылыткычтар.
• Жылуу жерде сакталган кубатталган телефон, пауэрбанк, маршруттун офлайн картасы. Кыргызстандагы шашылыш кызматтардын номери — 112.

Тамак, суу жана жылуулук

• Ысык таттуу чай куюлган термос — түшкө чейин тоңуп кала турган бөтөлкөдөн жакшы.
• Аязда ташка айланбаган калориялуу жеңил тамактар: жаңгак, кургатылган жемиш, шоколад, курут.
• Көп күндүк чыгууга — изобутан/пропан аралашмасындагы газ (таза бутан аязда күйбөйт), −15 °C чейин ыңгайлуу уктоочу баштык жана R-value көрсөткүчү жогору килемче.

Чыгаардан мурун

Маршрутту жана кайтып келүү убактысын ылдыйда калгандарга билдириңиз. Аба ырайынын болжолун жана кар көчкү абалын карап, татаал маршруттарга жалгыз барбаңыз. Бул макаладагы чек-тизмени PDFке чогулттук — аны басып чыгарып, рюкзакты топтоп жатканда буюмдарды белгилеп туруңуз.

📄 PDF жүктөп алуу (орус тилинде): Кышкы жүрүш: керектүү шаймандар